Eziyet suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 96. maddesinde düzenlenmiş olup, bir kişinin insan onuruna aykırı, sistematik ve süreklilik arz eden davranışlara maruz bırakılması sonucu mağdurun bedensel ve ruhsal bütünlüğünün, onurunun ve haysiyetinin zedelenmesini konu alır. Bu suç tipi, mağdur üzerinde uzun süreli etkiler bırakması ve sistematik biçimde işlenmesi nedeniyle diğer suçlardan ayrılarak ayrı bir düzenlemeye tabi tutulmuştur.
5237 sayılı TCK, eziyet suçunu, failin eylemleri ile mağdurda acı, korku, aşağılanma ve psikolojik tahribat yaratacak şekilde işlenmesi olarak tanımlar. Eziyet suçu, tekil bir hareketten değil, belirli bir süreç içerisinde tekrar eden ve mağduru sürekli olarak etkilemeye yönelik eylemlerden oluşur. Bu nedenle suçun oluşabilmesi için süreklilik ve planlı davranış unsuru kritik önemdedir.
Eziyet Suçunun Unsurları
Eziyet suçunun temel unsurları şunlardır:
- Maddi unsur: Mağdurun üzerinde gerçekleştirilen eylemler, onun bedensel veya ruhsal bütünlüğüne zarar verecek şekilde olmalıdır.
- Manevi unsur: Failin, mağduru küçük düşürme, korkutma veya acı çektirme amacıyla hareket etmesi gerekir.
- Süreklilik ve sistematiklik: Eylemler, tek bir olaydan ziyade belirli bir zaman dilimi içerisinde tekrarlanan davranışlardan oluşmalıdır.
Eziyet suçu, kamu görevlisinin işlediği işkence suçuna benzer bir yapı sergiler; fakat herkes bu suçu işleyebilir. Öte yandan işkence suçu (TCK 94) sadece kamu görevlisi tarafından işlenebilir. Kötü muamele suçu (TCK 232) ile eziyet suçu arasındaki temel fark ise, kötü muamele suçunda fail ve mağdur arasında özel bir ilişki bulunması ve eylemin süreklilik taşımaması gerekirken, eziyet suçunda bu şartlar aranmaz.
Eziyet Suçuna Örnek Eylemler
Yargıtay içtihatları, mağdura karşı aşağıdaki hareketlerin süreklilik ve sistematiklik kriterlerini sağladığında eziyet suçu oluşturduğunu kabul etmektedir:
- Mağduru aç ve susuz bırakmak
- Çıplak bırakma veya çıplak gezdirme
- Mağduru eve kapatma
- Dışkı yedirme veya idrar içirtme
- Belli aralıklarla dövme, aşağılama, korkutma
- Mağduru bağlayarak korkutucu veya tiksindirici hayvanlar üzerine bırakma
- Vücut bölgelerini yakma veya sigara söndürme
Bu fiiller sırasında başka suçlar da işlenebilir; ancak TCK m.44 ve m.61 uyarınca, eylemler bir bütün olarak değerlendirilir ve cezalandırılır. Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, ayrı bir suç olarak cezalandırılmaz; cezada alt sınırdan uzaklaşma yoluna gidilir.
Eziyet Suçunda Zincirleme Suç
Eziyet, temadi eden bir suç türüdür; yani eylemler belirli bir süre boyunca tekrar eden fiiller zinciri şeklindedir. Örneğin bir kimseyi sürekli olarak aç bırakmak veya dövmek, tek bir suç olarak değerlendirilir. Failin her eylemi ayrı ayrı cezalandırılmaz, ancak süreklilik ve kastın yoğunluğu göz önünde bulundurularak temel ceza alt sınırdan uzaklaştırılarak belirlenir. Yargıtay kararları, zincirleme suç hükümlerinin uygunsuz biçimde uygulanmasının bozma nedeni olacağını açıkça ortaya koymaktadır.
Eziyet Suçunun Cezası
TCK 96/1 uyarınca, bir kişiye eziyet çektiren kişi 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Kadına karşı işlenmesi hâlinde cezanın alt sınırı 2 yıl 6 aydır.
Nitelikli hâller (TCK 96/2):
- Çocuk, gebelik hali veya kendini savunamayacak durumda olan kişilere,
- Üstsoy, altsoy, baba, anne, eş veya boşandığı eşe karşı işlenmesi hâlinde, fail 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezasına çarptırılır.
Eziyet suçu sırasında işlenen yaralama, tehdit, hakaret veya cinsel taciz gibi fiiller de, eylemin bütününü oluşturduğunda ayrı bir suç olarak değil, eziyet suçu kapsamında değerlendirilir.
Adli Para Cezası, HAGB ve Erteleme
- Adli para cezasına çevrilme: Eziyet suçu kapsamında hükmedilen hapis cezası, adli para cezasına çevrilemez.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB): Sanık, belirli denetim süresi ve şartları yerine getirirse, hüküm sonuç doğurmayacak şekilde ertelenebilir.
- Ceza ertelenmesi: Mahkeme, cezanın cezaevinde infazını, şartlı olarak erteleyebilir; alt sınırdan uzaklaşma ve kastın yoğunluğu göz önünde bulundurulur.
Eziyet Suçu ve Zamanaşımı
Eziyet suçu, şikayete bağlı değildir; mağdurun şikâyetini geri alması, kamu davasının düşmesine yol açmaz.
- Dava zamanaşımı: Temel hâlde 8 yıl, nitelikli hâlde 15 yıl.
- Uzlaşma: Suç, uzlaşma kapsamı dışındadır.
Görevli Mahkeme
Eziyet suçu yargılaması, esasen Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yürütülür. Suçun nitelikli hallerinde, ilgili CMK hükümleri çerçevesinde görevli mahkeme belirlenir.
Yargıtay Kararları Işığında Uygulama
Sistematik ve Süreklilik Arz Eden Fiiller
Yargıtay, eziyetin tamamlanabilmesi için eylemlerin planlı, sistematik ve sürekli olmasını şart koşar. Tekil ve ani hareketler çoğu zaman kasten yaralama veya hakaret kapsamındadır. Örnekler:
- Çıplak bırakma, darp, şok cihazı ile elektrik verme, aşağılayıcı eylemler
- Sürekli aç bırakma, psikolojik baskı
- Cinsel taciz veya cinsel organ gösterme
- Yakma veya yaralama
Eziyet ile Kötü Muamele Arasındaki Ayrım
- Kötü muamele: Yarı aç bırakma, uykusuz bırakma, zorla çalıştırma gibi tekil, kötü niyetli fiillerdir.
- Eziyet: Eylemlerin süreklilik ve sistematiklik göstermesi ve mağdur üzerinde kalıcı tahribat bırakması gerekir.
Çocuk ve Kadına Karşı Eziyet
- Çocuğa karşı: Sigara söndürme, aç bırakma, tek başına bırakma, dövme gibi sistematik eylemler.
- Kadına karşı: Sürekli hakaret, darp, sosyal izolasyon, mal ve para kısıtlamaları.
Cezaevinde veya Kapalı Alanlarda Eziyet
- Koğuş baskısı, yemek ve uyku engeli, sürekli darp, soğuk suyla duş, aşağılayıcı muamele gibi eylemler eziyet olarak kabul edilir.
Eş ve Üvey Çocuğa Karşı Eziyet
- Eş veya üvey çocuklara yönelik sürekli darp, hakaret, aç bırakma ve psikolojik baskı eylemleri TCK 96/2 kapsamında nitelikli eziyet oluşturur.
Şantaj, Tehdit ve Yaralama ile İçtima
- Failin eylemleri şantaj, tehdit ve yaralama gibi unsurları barındırsa da, bunlar sistematik ve süreklilik gösteriyorsa tek bir eziyet suçu çerçevesinde değerlendirilir.
Tek Seferlik veya Ani Eylemler
- Tek seferlik, ani eylemler eziyet oluşturmaz; kendi başlarına yaralama veya hakaret kapsamında değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru 1: Eziyet suçu şikâyete bağlı mıdır?
Cevap: Hayır, eziyet suçu şikâyete bağlı değildir; kamu davası otomatik olarak açılır.
Soru 2: Eziyet suçu uzlaşmaya tabi midir?
Cevap: Hayır, uzlaşma kapsamında değildir.
Soru 3: Tek bir eylem eziyet suçu oluşturur mu?
Cevap: Tek eylem çoğunlukla yaralama veya hakaret kapsamında kalır; süreklilik ve sistematiklik şarttır.
Soru 4: Eziyet suçunun cezası ne kadardır?
Cevap: Temel hâlde 2–5 yıl, kadına karşı işlenirse 2 yıl 6 aydan az olamaz. Nitelikli hâllerde 3–8 yıl hapis öngörülür.
Soru 5: Eziyet ile kötü muamele arasındaki fark nedir?
Cevap: Kötü muamele tekil ve ani eylemler, eziyet süreklilik ve sistematiklik taşıyan eylemler ile mağdurda kalıcı etki bırakır.
Bir Yorum Yap