Örgüt propagandası suçu, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu‘nun 7/2. maddesi ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nun 220/8. maddesi kapsamında düzenlenmiştir. TMK kapsamında düzenlenen suç, genellikle terör örgütü propagandası olarak kabul edilirken, TCK’daki karşılığı ise suç örgütü propagandası olarak nitelendirilir. Bu iki düzenleme, içerik bakımından benzerlikler taşısa da suçun niteliği açısından ayrışmaktadır.
Propaganda, belirli bir görüşün veya ideolojinin yaygınlaştırılmasını amaçlayan, kitleleri etkileyerek belli bir düşünceye yönlendirme faaliyeti olarak tanımlanır. Bu faaliyetler; yazılı, sözlü, görsel ya da dijital yollarla gerçekleştirilebilir. Ancak örgüt propagandası suçunun oluşabilmesi için propaganda faaliyetinin yalnızca belirli içerik ve biçimlerle yapılması yeterli olmayıp, belirli koşulları taşıması gerekmektedir.
Terörle Mücadele Kanunu Kapsamında Örgüt Propagandası Suçunun Unsurları
3713 sayılı TMK‘ya göre örgüt propagandası suçu çok yönlü ve geniş bir şekilde tanımlanmıştır. Suçun oluşması için belirli şartların gerçekleşmesi gereklidir:
1. Cebir, Şiddet ve Tehdidi Meşru Gösteren İçerikler
Örgütün şiddet, cebir veya tehdit içeren yöntemlerini öven, meşru gösteren ya da bu yöntemlere teşvik eden açıklamalar propaganda suçu kapsamına girer. Bu açıklamalar, sözlü ya da yazılı olabileceği gibi görsel materyallerle de desteklenebilir. Ancak, örgütle ilgili her ifade bu suç kapsamında değerlendirilmez. İçeriğin doğrudan ya da dolaylı şekilde örgütün şiddet içeren yöntemlerini olumlaması gerekir.
2. Eylemin Gerçekleştiği Yer ve Zamanın Önemi
Propaganda niteliğindeki eylem, gerçekleştiği ortamın etkisiyle değerlendirilmektedir. Örneğin, yalnızca birkaç kişinin bulunduğu bir duruşma salonunda atılan slogan, geniş kitleleri etkileme gücüne sahip olmadığı gerekçesiyle propaganda suçu olarak kabul edilmeyebilir.
3. Hedef Kitle ve Etkileme Potansiyeli
Eylemin hitap ettiği kitlenin özellikleri dikkate alınarak, propaganda faaliyetinin bu kitleyi harekete geçirme ihtimali değerlendirilir. Örneğin, kalabalık bir topluluk önünde yapılan açıklamalar, bireysel sohbetlerdeki sözlere kıyasla daha etkili kabul edilebilir.
4. Açık ve Yakın Tehlike Kriteri
Yargı kararlarında sıklıkla vurgulanan bir unsur olan “açık ve yakın tehlike”, failin davranışının kamu düzenini bozma riski taşıması gerektiğini ifade eder. Eylemin bu nitelikte olup olmadığı, somut olayın özelliklerine göre belirlenir.
Şekli Propaganda Suçu
TMK m.7/2-b’de yer verilen düzenlemeye göre, örgüte ait simgelerin taşınması, slogan atılması, örgüte ait kıyafetlerin giyilmesi gibi davranışlar, başka bir unsura bakılmaksızın propaganda suçu oluşturur. Bu tür fiillerde failin niyeti ya da içeriğin etkisi ayrıca incelenmez. Örgüte ait sembol veya üniforma taşınması, doğrudan suç sayılmaktadır.
Basın ve Yayın Yoluyla Propaganda Suçunun Nitelikli Hali
TMK m.7/2’nin ikinci cümlesinde düzenlenen nitelikli hal, basın ve yayın araçları yoluyla işlenen propagandayı kapsar. Suçun bu şekilde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Ancak sosyal medya platformları üzerinden sınırlı bir kitleye ulaşan paylaşımlar bu kapsamda değerlendirilmez. Herkese açık sosyal medya hesaplarından yapılan paylaşımlar ise bu kapsamda sayılır.
Kimliğin Gizlenmesi Suretiyle Propaganda Suçu (TMK m.7/3)
Toplantı veya gösteri yürüyüşlerinde yüzün kısmen ya da tamamen kapatılması, kimliğin gizlenmesi amacıyla gerçekleştirilmişse ve bu durum örgüt propagandası ile birlikte vücut bulmuşsa, fail hakkında üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülür. Ancak yüz kapatma eylemi kişisel nedenlerle, örneğin soğuktan korunmak amacıyla yapılmışsa suçun unsurları oluşmaz.
Yasadışı Örgüt Propagandası Suçu Oluşturmayan Fiiller
Aşağıdaki davranışlar örgüt propagandası suçu olarak değerlendirilemez:
- Sert eleştiriler: Hükümet politikalarına yönelik ağır eleştiriler.
- Kültürel ifadeler: Halk arasında yaygın şekilde kullanılan sözler ve deyimler.
- Sanatsal içerikler: Marşlar, şarkılar veya halk oyunları sırasında söylenen sloganlar.
- Kalıplaşmış sloganlar: “Mahir, Hüseyin, Ulaş Kurtuluşa Kadar Savaş” gibi tarihsel veya simgesel ifadeler.
Yargı kararları, ifade özgürlüğünün korunmasına büyük önem vermekte; bu kapsamda her sert söylemin propaganda suçuna vücut vermeyeceğini kabul etmektedir.
Örgüt Propagandası Suçunun Cezası (TMK m.7/2 ve Devamı)
TMK m.7/2:
- Cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerin propagandasını yapan kişi, 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- Suçun basın ve yayın yoluyla işlenmesi halinde, ceza yarı oranında artırılır.
- Yayın sorumluları hakkında 1000 ila 5000 gün arasında adli para cezası verilir.
TMK m.7/3:
- Gösteri yürüyüşlerinde yüzünü gizleyerek kimliğini saklayanlara 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilir.
- Suç, cebir, şiddet, molotof veya benzeri araçlarla işlendiğinde cezanın alt sınırı 4 yıldan az olamaz.
TMK m.7/4:
- Suç, siyasi parti binası, okul, yurt, dernek, sendika gibi yerlerde işlenirse ceza iki katına çıkarılır.
TMK m.7/5:
- Örgüt adına propaganda, bildiri dağıtımı, toplantı veya gösteri yürüyüşüne katılma gibi suçları işleyenler, ayrıca TCK m.220/6 kapsamında ayrıca cezalandırılmaz.
Yargı Kararlarıyla Belirlenmiş Sınırlar
- “Yaşasın PKK” gibi bir slogan, yalnızca bir mahkeme salonunda söylendiğinde etkisinin sınırlı olması nedeniyle suç teşkil etmez.
- Üniversite ortamında kavgaya neden olan bir slogan, “açık ve yakın tehlike” unsuru nedeniyle suç sayılabilir.
- Örgüt propagandası suçunun oluşup oluşmadığı, somut olayın şartları, failin kastı ve eylemin kamu düzeni üzerindeki etkisine göre belirlenir.
Yargıtay Kararları ve Uygulama Örnekleri
Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 2017/3434 E. – 2019/3456 K.
“Sanığın, kamuya açık bir alanda, yüksek sesle ve çevresinde topluluğun bulunduğu bir sırada örgütün cebir ve şiddet içeren yöntemlerini öven mahiyette slogan atması, açık ve yakın tehlike kriteri yönünden değerlendirilmiş; somut olayda kamu düzenini bozma tehlikesinin oluştuğu gerekçesiyle propaganda suçu oluştuğuna hükmedilmiştir.”
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 2022/1687 E. – 2023/1324 K.
“Failin sosyal medya hesabı üzerinden herkese açık şekilde paylaştığı gönderide, örgütün şiddet içeren faaliyetlerinin meşru gösterildiği tespit edilmiş; paylaşımın basın-yayın yolu ile yapıldığı ve cezanın 1/2 oranında artırılması gerektiği belirtilmiştir.”
Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 2015/2316 E. – 2017/2989 K.
“Bir gösteri sırasında ‘gerilla marşı’ söyleyen grup üyeleri hakkında, söz konusu eylemin sanatsal ifade kapsamında olduğu değerlendirilmiş; örgüt propagandası suçu oluşmadığına hükmedilmiştir.”
Uygulama Örneği 1:
Bir öğrenci topluluğu tarafından düzenlenen Newroz etkinliğinde, öğrencilerden biri tarafından mikrofonla “yaşasın örgüt” şeklinde atılan slogan sonrası hakkında propaganda suçundan dava açılmıştır. Mahkeme, bu ifadenin örgütün cebir ve şiddet içeren yönlerini övmediği, etki alanının dar olduğu ve ifade özgürlüğü sınırlarında kaldığı gerekçesiyle beraat kararı vermiştir.
Uygulama Örneği 2:
Sosyal medyada, herkesin erişimine açık bir hesap üzerinden örgütün sembollerinin paylaşıldığı ve bu paylaşımın altına destekleyici yorumların yazıldığı bir vakada, fail hakkında basın yayın yoluyla propaganda suçundan dava açılmış ve cezada artırıma gidilmiştir.
Örgüt Propagandası Suçu Dava Dilekçesi Örneği
UYAP Uyumlu Dava Dilekçesi Taslağı
... NÖBETÇİ AĞIR CEZA MAHKEMESİNE
(Suç Duyurusu Hakkındadır)
SUÇ DUYURUSUNDA BULUNAN : [Ad Soyad – T.C. Kimlik No – Adres]
VEKİLİ : Av. [Vekilin Adı ve Baro Sicil No]
ŞÜPHELİ : [Varsa biliniyorsa]
SUÇ TÜRÜ : Terör Örgütü Propagandası Yapma (TMK m.7/2)
AÇIKLAMALAR :
Müvekkilim, 01.09.2025 tarihinde sosyal medya platformu olan X üzerinden kamuya açık bir şekilde yapılan bir paylaşımı fark etmiştir. Paylaşımda, terör örgütüne ait simgelerin yer aldığı ve örgütün cebir ve şiddet içeren faaliyetlerinin övüldüğü ifadeler kullanılmıştır. Ayrıca bu paylaşım, kamu düzenini bozmaya elverişli ve örgüte sempatizan kazandırmaya yönelik bir içeriktedir.
Yukarıda belirttiğimiz eylem, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 7/2. maddesi kapsamında değerlendirilmeli ve suç duyurusu konusu edilmelidir.
DELİLLER : Sosyal medya ekran görüntüleri, tanık beyanları, emniyet tutanakları
HUKUKİ NEDENLER : TMK 7/2, TCK 220/8, CMK ve ilgili mevzuat hükümleri
SONUÇ VE İSTEM :
Yukarıda açıklanan nedenlerle; şüpheli hakkında gerekli soruşturmanın yapılarak kamu davası açılmasını arz ve talep ederim.
Tarih
İmza
EK: 1- Ekran görüntüsü çıktısı
2- Vekaletname
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Örgüt propagandası suçunun oluşması için illa şiddet mi övülmeli?
Evet. TMK 7/2’ye göre bu suçun oluşması için örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek, övecek ya da teşvik edecek şekilde propaganda yapılması gerekir.
Sosyal medya paylaşımları bu suça girer mi?
Eğer paylaşım herkese açık şekilde yapılmışsa ve içerik yukarıdaki niteliklere sahipse, bu durum basın yoluyla propaganda olarak değerlendirilir ve ceza artırımlı olarak uygulanır.
Örgüt sembollü tişört giymek propaganda sayılır mı?
Eğer giysi üzerinde örgüte ait resim, amblem veya işaret varsa ve kamuya açık bir alanda giyildiyse, bu şekli propaganda suçu kapsamında değerlendirilir.
Bu suç sadece toplantı veya gösteri yürüyüşlerinde mi işlenir?
Hayır. TMK 7/2’ye göre bu suç, toplantı ve gösteri yürüyüşü dışında da işlenebilir. Sadece eylemin niteliği ve etkisi esas alınır.
Savunma yapılırken hangi hususlar öne çıkarılmalı?
Savunmada, eylemin ifade özgürlüğü kapsamında kaldığı, şiddet çağrısı içermediği, hedef kitlenin dar olduğu veya açık ve yakın tehlike oluşturmadığı yönünde hukuki argümanlar kullanılmalıdır.
Sonuç ve Değerlendirme
Örgüt propagandası suçu, terörle mücadelede önemli bir yer tutmakta ve kamusal güvenliğin korunması amacıyla detaylı bir şekilde düzenlenmiştir. Ancak bu düzenlemenin, ifade özgürlüğü sınırlarını ihlal etmeyecek şekilde uygulanması esastır. Her olayın kendine özgü koşulları dikkate alınarak yapılan yargısal değerlendirme, bu dengenin sağlanmasında kritik öneme sahiptir. Yargıtay kararları da bu noktada uygulamaya yön verir niteliktedir.
Bir Yorum Yap